Waarom gedragen mensen zich verschillend?

Mensen reageren niet altijd op dezelfde manier op dezelfde situatie. De ene persoon wil snel een beslissing nemen, terwijl een ander eerst alle details wil zien. De ene persoon ontspant door te praten, terwijl een ander liever stil blijft en nadenkt. De ene persoon vindt verandering spannend en interessant, terwijl een ander dezelfde verandering juist als risicovol of ongemakkelijk kan ervaren.

Deze verschillen hebben meestal niet te maken met “goed” of “slecht”. Dat mensen zich verschillend gedragen, heeft vaak te maken met opvoeding, ervaringen, waarden, gewoonten, karaktereigenschappen, de omgeving en natuurlijke gedragsvoorkeuren.

Het DISC-model helpt om deze verschillende gedragsstijlen op een eenvoudige en begrijpelijke manier te herkennen.

Niet iedereen denkt op dezelfde manier

Een veelgemaakte fout in communicatie is denken dat iedereen op dezelfde manier denkt als wij. In werkelijkheid kijken mensen vaak vanuit verschillende perspectieven naar dezelfde situatie.

Sommige mensen kijken eerst naar het resultaat. Voor hen is belangrijk: “Wat moet er gebeuren, wanneer is het klaar en wat is het resultaat?”

Sommige mensen kijken eerst naar de relatie. Voor hen is belangrijk: “Hoe voelt dit voor mensen, hoe is de sfeer en hoe wordt er gecommuniceerd?”

Sommige mensen kijken eerst naar vertrouwen. Voor hen is belangrijk: “Is dit proces veilig, blijft de rust behouden en zijn mensen klaar voor deze verandering?”

Sommige mensen kijken eerst naar juistheid. Voor hen is belangrijk: “Klopt deze informatie, zijn de details gecontroleerd en is er kans op fouten?”

DISC maakt deze verschillende invalshoeken duidelijker.

Besluitvormingsstijlen zijn verschillend

Om iemands gedrag beter te begrijpen, is het belangrijk om zijn of haar manier van beslissen te herkennen.

Sommige mensen nemen snel beslissingen. Zij kunnen ongeduldig worden van lange analyses. Voor hen is handelen belangrijker dan wachten.

Sommige mensen willen eerst praten, ideeën delen en enthousiasme voelen voordat zij een beslissing nemen. Zij kijken vaak naar de sociale impact van een keuze.

Sommige mensen hebben een veilige omgeving nodig voordat zij beslissen. Zij houden er niet van om opgejaagd te worden. Zij denken na over de invloed van verandering op zichzelf en op hun omgeving.

Andere mensen willen eerst informatie, data, bewijs en details zien voordat zij beslissen. Voor hen is het belangrijk om fouten te voorkomen.

Daarom kan hetzelfde voorstel, hetzelfde idee of hetzelfde plan bij vier verschillende mensen vier verschillende reacties oproepen.

Communicatiebehoeften zijn verschillend

Mensen verwachten niet allemaal hetzelfde van communicatie.

De ene persoon wil dat er kort, duidelijk en direct wordt gesproken. Een ander verwacht juist warme, persoonlijke en energieke communicatie. De ene persoon heeft behoefte aan een rustige en veilige uitleg, terwijl een ander vooral een gedetailleerde en logische verklaring wil.

Wanneer dit verschil niet wordt herkend, kunnen misverstanden ontstaan.

Iemand die kort en direct spreekt, kan bijvoorbeeld koud of hard overkomen. Iemand die veel praat, kan oppervlakkig lijken. Iemand die langzaam beslist, kan ongeïnteresseerd lijken. Iemand die veel vragen stelt, kan wantrouwend of kritisch lijken.

Toch zitten achter deze gedragingen vaak verschillende communicatiebehoeften.

Reacties op verandering zijn verschillend

Sommige mensen zien verandering als een kans. Nieuwe ideeën, nieuwe projecten en snel handelen kunnen hen motiveren.

Sommige mensen beoordelen verandering eerst vanuit de menselijke kant. Zij vragen zich af: “Hoe zal deze verandering op mensen overkomen?”

Sommige mensen reageren voorzichtig op verandering. Zij willen niet dat de bestaande rust of structuur wordt verstoord. Zij willen eerst een veilige overgang zien.

Andere mensen willen eerst een plan, data, structuur en risicoanalyse zien voordat zij verandering accepteren.

Daarom is het bij verandering vaak niet genoeg om met iedereen op dezelfde manier te communiceren.

Verschillende gedragsvoorkeuren volgens DISC

Het DISC-model beschrijft menselijk gedrag aan de hand van vier hoofdvoorkeuren. Deze worden vaak met kleuren uitgelegd: rood, geel, groen en blauw.

Rode gedragsvoorkeur

Mensen met een rode gedragsvoorkeur kunnen vaak snel, direct, resultaatgericht en besluitvaardig reageren. Voor hen zijn doelen, actie, succes en resultaat belangrijk.

Iemand met een rode voorkeur kan vooral letten op vragen zoals:

“Wat is het resultaat?”
“Hoe snel kan dit klaar zijn?”
“Wat is de snelste oplossing?”
“Wie neemt de beslissing?”

Deze gedragsstijl brengt veel daadkracht. Tegelijk kan er soms risico zijn op ongeduld, te directe communicatie of te weinig luisteren.

Gele gedragsvoorkeur

Mensen met een gele gedragsvoorkeur kunnen vaak sociaal, energiek, spraakzaam, motiverend en relatiegericht zijn. Voor hen zijn mensen, sfeer, enthousiasme en invloed belangrijk.

Iemand met een gele voorkeur kan vooral letten op vragen zoals:

“Hoe voelt dit voor mensen?”
“Hoe kunnen we dit vertellen?”
“Hoe is de sfeer?”
“Zullen mensen dit leuk vinden?”

Deze gedragsstijl brengt energie en communicatiekracht. Tegelijk kan er soms risico zijn op details missen, te veel praten of moeite met opvolging.

Groene gedragsvoorkeur

Mensen met een groene gedragsvoorkeur kunnen vaak rustig, geduldig, betrouwbaar, ondersteunend en harmoniegericht zijn. Voor hen zijn vertrouwen, rust, continuïteit en behoud van relaties belangrijk.

Iemand met een groene voorkeur kan vooral letten op vragen zoals:

“Is dit veilig?”
“Is iedereen hier klaar voor?”
“Wordt de rust verstoord?”
“Zullen mensen zich hier ongemakkelijk bij voelen?”

Deze gedragsstijl brengt vertrouwen en stabiliteit. Tegelijk kan er soms risico zijn op beslissingen uitstellen, terughoudendheid bij verandering of moeite met nee zeggen.

Blauwe gedragsvoorkeur

Mensen met een blauwe gedragsvoorkeur kunnen vaak zorgvuldig, analytisch, systematisch, detailgericht en kwaliteitsgericht zijn. Voor hen zijn juistheid, informatie, structuur en fouten voorkomen belangrijk.

Iemand met een blauwe voorkeur kan vooral letten op vragen zoals:

“Klopt dit?”
“Is er bewijs?”
“Zijn de details gecontroleerd?”
“Wat is het risico op fouten?”

Deze gedragsstijl brengt kwaliteit en betrouwbaarheid. Tegelijk kan er soms risico zijn op te veel analyseren, beslissingen uitstellen of kritisch overkomen.

Vier verschillende reacties op dezelfde situatie

Stel dat er in een team een nieuw project begint.

Iemand met een rode voorkeur wil waarschijnlijk snel het doel en het gewenste resultaat zien.

Iemand met een gele voorkeur denkt misschien eerst aan hoe het project aan mensen wordt uitgelegd, hoe de motivatie blijft en hoe zichtbaar het project wordt.

Iemand met een groene voorkeur vraagt zich mogelijk af of het team klaar is voor deze verandering en of het proces rustig kan verlopen.

Iemand met een blauwe voorkeur wil waarschijnlijk het plan, de details, de risico’s en de kwaliteitsnormen controleren.

Geen van deze reacties is op zichzelf verkeerd. Ze vertegenwoordigen allemaal een andere behoefte.

Verschillen kunnen tot conflicten leiden

Wanneer mensen elkaars gedragsstijl niet begrijpen, kunnen zij elkaar gemakkelijk verkeerd beoordelen.

Een rood persoon kan een groen persoon te langzaam vinden.
Een groen persoon kan een rood persoon te dwingend vinden.
Een geel persoon kan een blauw persoon te serieus of afstandelijk vinden.
Een blauw persoon kan een geel persoon te chaotisch of ongestructureerd vinden.

Zulke interpretaties kunnen afstand creëren in communicatie. DISC herinnert ons eraan dat iemand niet automatisch verkeerd handelt omdat hij of zij anders reageert dan wij. Die persoon kan simpelweg een andere gedragsstijl hebben.

Verschillen kunnen ook een kracht zijn

Wanneer verschillende gedragsstijlen goed worden begrepen, kunnen ze juist voor balans zorgen.

Een rood profiel kan beweging en resultaat brengen.
Een geel profiel kan mensen motiveren en verbinden.
Een groen profiel kan vertrouwen en continuïteit brengen.
Een blauw profiel kan kwaliteit en juistheid bewaken.

In een team, gezin of relatie hoeft niet iedereen hetzelfde te reageren. Belangrijker is dat verschillen goed worden begrepen en worden omgezet in balans in plaats van conflict.

DISC is niet bedoeld om mensen te labelen

Een van de belangrijkste uitgangspunten van DISC is dat het niet bedoeld is om mensen te labelen.

Iemand alleen maar “rood”, “geel”, “groen” of “blauw” noemen is te beperkt. In ieder mens kunnen alle vier gedragsvoorkeuren in verschillende verhoudingen aanwezig zijn. Mensen kunnen bovendien op het werk, thuis, onder stress of in een ontspannen omgeving anders reageren.

DISC is daarom geen hokje, maar een hulpmiddel voor bewustwording.

Conclusie

Mensen gedragen zich verschillend omdat zij verschillende behoeften, besluitvormingsstijlen, communicatieverwachtingen en gedragsvoorkeuren hebben. Wanneer deze verschillen niet goed worden begrepen, kunnen misverstanden, conflicten en communicatieproblemen ontstaan.

Het DISC-model helpt om deze verschillen eenvoudiger en duidelijker te zien. Het doel is niet om mensen te labelen, maar om jezelf en anderen bewuster te begrijpen.